İSO Türkiye İmalat PMI
eylülde 49,6 oldu
Ağustos 2023’te 49 olan İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI, eylülde 49,6
olarak gerçekleşti. İmalat sektörünün performansında ılımlı düzeyde bir
yavaşlamaya işaret eden söz konusu veri, faaliyet koşullarında yatay seyre
yaklaşıldığını gösterdi. Üretimin ivme kaybettiği firmalar bu durumu genellikle
zayıf piyasa koşullarına ve yeni siparişlerdeki azalmaya bağladı.
İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI eylül ayı raporuna göre takip edilen
10 sektörden sadece gıda ürünlerinde üretim artışı görüldü. İstihdamını artıran
sektör sayısı üçe gerileyerek COVID-19 salgınının 2020 başlarındaki ilk
dalgasından bu yana en düşük düzeyde gerçekleşti.
Ekonomik büyümenin öncü göstergesi olan imalat sanayi performansında en hızlı ve
güvenilir referans kabul edilen İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın
Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Eylül 2023 dönemi sonuçları açıklandı. Eşik
değer olan 50,0’nin üzerinde ölçülen tüm rakamların sektörde iyileşmeye işaret ettiği
anket sonuçlarına göre, Ağustos 2023’te 49,0 olan manşet PMI, Eylül 2023’te 49,6’ya
yükseldi ve imalat sektörünün performansında ılımlı düzeyde bir yavaşlamaya işaret
etti. Söz konusu veri, faaliyet koşullarında yatay seyre yaklaşıldığını gösterdi.
Diğer yandan, imalat sektörünün performansının üçüncü çeyrek boyunca zayıflama
kaydettiği görüldü. Üretim üst üste üç ay yavaşlamakla birlikte bu yavaşlama ılımlı
düzeyde ve bir önceki anket dönemine göre düşük oranda kaydedildi. Üretimin ivme
kaybettiği firmalar bu durumu genellikle zayıf piyasa koşullarına ve yeni siparişlerdeki
azalmaya bağladı. Öte yandan, bazı firmalar ay içerisinde talebin dirençli kaldığını
belirtti. Hem toplam yeni siparişler hem de yeni ihracat siparişleri eylül ayında
azalmaya devam etti, ancak düşüşler ağustos ayına göre daha düşük bir hızda
gerçekleşti. Anket katılımcılarından gelen değerlendirmelerin ortak noktası, fiyat
baskılarının müşteri talebini sınırlandırması oldu.
ENFLASYON ORANI AĞUSTOSA GÖRE YAVAŞLADI
Liradaki değer kayıplarına bağlı olarak girdi maliyetleri üçüncü çeyrek sonunda keskin
artışını sürdürdü. Ancak enflasyon oranı ağustos ayına göre oldukça yavaşladı ve
mayıstan bu yana en zayıf seviyede gerçekleşti. Buna bağlı olarak, nihai ürün fiyatları
enflasyonu da bir önceki anket dönemine kıyasla belirgin bir şekilde azaldı. Son
veriler, istihdamda çok sınırlı bir artış olduğuna işaret etti ve böylece mevcut artış
eğilimi beşinci aya ulaştı. Bazı firmalar ek personel ihtiyacı olduğunu belirtirken,
diğerleri yeni siparişlerdeki yavaşlamaya bağlı olarak istihdam düzeylerini azalttı.
Firmalar, yeni siparişlerdeki zayıflık nedeniyle satın alma faaliyetlerini ve girdi
stoklarını azaltmaya devam etti, ancak söz konusu düşüşler Ağustos ayına göre daha
ılımlı düzeyde kaydedildi. İmalatçılar 2023’ün genelinde olduğu gibi Eylül ayında da

girdi satın alımlarında teslimat gecikmeleriyle karşı karşıya kaldı. Anket
katılımcılarına göre, tedarikçilerin performansındaki bozulma, yüksek

nakliye maliyetleri ve mal ithalatındaki zorluklardan kaynaklandı.
‘VERİLER BİR MİKTAR UMUT VERDİ’
İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI anket verileri hakkında değerlendirmede
bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, şunları
söyledi: “Eylül ayında Türk imalat sektöründe bozulmanın hafiflediği yönünde
işaretler gözlenirken bazı firmalar ay içerisinde talebin olumlu seyrettiğini bildirdi.
Genel olarak zorlu faaliyet koşulları devam etse de son veriler yılın kalanında yeniden
büyümeye geçilebileceğine dair bir miktar umut verdi. Eylül ayında firmalar açısından
destekleyici bir gelişme de kurdaki göreli istikrarla birlikte enflasyonist baskıların
belirgin bir şekilde azalması oldu.”
GIDA ÜRÜNLERİNDE ÜRETİM ARTIŞI GÖRÜLDÜ
İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI eylül ayı raporuna göre, takip edilen 10
sektörden yalnızca gıda ürünlerinde üretim artışı görüldü. Bu sektörün de üretim
hacmi üst üste iki ay genişlerken büyüme hızı ağustos ayına göre değişim göstermedi.
Üretimdeki en sert yavaşlama, geçen yılın kasım ayından bu yana en yüksek oranlı
düşüşün kaydedildiği tekstil sektöründe yaşandı.
Üretimdeki ivme kayıplarında belirleyici etken, firmaların yeni sipariş alma
konusunda yaşadığı zorluklar oldu. Gıda ürünleri, üretimde olduğu gibi yeni
siparişlerde de en iyi performansı gösteren sektör olurken, ana metaller sektörünün
siparişleri üç aylık yavaşlamanın ardından yeniden büyümeye geçti. En belirgin
yavaşlama tekstil ürünlerinde kaydedildi. İhracatta ise sadece kimyasal, plastik ve
kauçuk ürünleri ile gıda ürünleri sektörleri artış sağladı.
Eylül ayında girdi maliyetleri enflasyonu sektörler genelinde keskin bir yavaşlama
sergiledi. En düşük oranlı artış ana metallerde gerçekleşirken en yüksek enflasyon
metalik olmayan mineral ürünlerde kaydedildi. Buna bağlı olarak, nihai ürün
fiyatlarındaki artış da on sektörün tamamında hız kesti. Talepteki iyileşmelerin
firmalara bir miktar fiyatlama gücü sağladığı gıda ürünleri, satış fiyatlarındaki en hızlı
artışın yaşandığı sektör oldu. Diğer taraftan, yeni sipariş temininde yaşanan zorluklar
nedeniyle tekstil imalatçıları nihai ürün fiyatlarını eylülde sınırlı ölçüde artırabildi.
İSTİHDAMINI ARTIRAN 3 SEKTÖR
On sektör içerisinde istihdamını artıran sektör sayısı üçe gerileyerek COVID-19
salgınının 2020 başlarındaki ilk dalgasından bu yana en düşük düzeyde gerçekleşti.
İstihdamını artıran sektörler gıda ürünleri, ağaç ve kağıt ürünleri ile kara ve deniz
taşıtları oldu. Ağaç ve kağıt ürünleri son dört ayda ilk kez çalışan sayısını artırdı.
İstihdam seviyesinde en keskin düşüş ise giyim ve deri ürünlerinde kaydedildi. Yeni
siparişlerdeki zayıf görünüm nedeniyle eylül ayında satın alma faaliyetleri sadece gıda
ürünleri ve ana metallerde artış gösterdi. Girdi alımları sekiz sektörde düşüş
kaydederken en belirgin azalma tekstil ürünlerinde gerçekleşti.